Donanemab (Kisunla) Tedavisi: Kimlere Verilir, Nasıl Uygulanır?

Donanemab, Alzheimer hastalığının erken döneminde kullanılan yeni nesil bir ilaçtır. Avrupa’da Kisunla adıyla onaylanmıştır. Türkiye’deki ruhsat ve geri ödeme durumu için uzman hekiminize danışın.

Bu yazı, hekiminiz donanemab tedavisini düşündüyse tedavinin nasıl işlediğini anlatır. Alzheimer’ın diğer tedavileri Alzheimer Tedavisi yazısındadır.

Nasıl etki eder?

Alzheimer hastalığında beyinde amiloid beta adlı bir protein birikerek plaklar oluşturur. Donanemab bir antikordur: bu plaklara bağlanır ve beynin bağışıklık hücrelerini harekete geçirerek plakların temizlenmesini sağlar (EMA özeti). Böylece hastalığın ilerleyişini yavaşlatır (EMA prospektüsü).

Ana çalışmada 18 ayın sonunda düşünme becerilerini ve günlük işleri ölçen ölçekteki kötüleşme, donanemab alanlarda ortalama 11 puan, plasebo alanlarda 13 puan oldu (EMA özeti).

Donanemabın bir özelliği, tedavinin süresinin sınırlı olmasıdır. Plaklar temizlendiğinde, örneğin 6 ya da 12 ay sonra, tedavi bırakılabilir. Tedavi en fazla 18 ay sürer (EMA prospektüsü).

Kimlere verilir?

• Alzheimer hastalığının erken dönemindeki, yani hafif bilişsel bozukluk ya da hafif demans evresindeki yetişkinlere
• Beyinde amiloid birikimi testle gösterilmiş olanlara
• APOE ε4 geninden iki kopya taşımayanlara: bu geni hiç taşımayan ya da tek kopya taşıyan kişilere

Tedavinin size uygun olup olmadığına Alzheimer hastalığında deneyimli bir uzman hekim karar verir (EMA özeti).

Kimler kullanmamalı?

• İlaca alerjisi olanlar
• MR’da daha önce beyin kanaması ya da çok sayıda küçük kanama izi görülenler
• Kontrol altında olmayan bir kanama bozukluğu olanlar
• Kan sulandırıcı (antikoagülan) ilaç kullananlar
• Beynin beyaz cevherinde ağır hasar olanlar
• Yüksek tansiyonu kontrol altında olmayanlar
• MR çekilemeyenler: kapalı yer korkusu olanlar, vücudunda metal implant ya da kalp pili bulunanlar

Tedavinin size uygun olup olmadığını hekiminiz değerlendirir.

Tedaviden önce

• Amiloid testi — Beyinde amiloid birikimi amiloid PET ya da beyin omurilik sıvısı testi gibi bir yöntemle gösterilir. Bu testler Alzheimer Tanısı yazısında anlatılıyor.
• APOE geni testi — Tedaviden önce bir genetik test yapılır. Testten önce hekiminiz testin ne anlama geldiğini sizinle konuşur ve onayınızı alır.
• Tau testi — Hekiminiz gerekli görürse beyindeki tau proteinine bakan bir test isteyebilir. Tau belli bir düzeydeyse donanemab daha iyi işe yarayabilir (EMA prospektüsü).
• Beyin MR’ı — Son 6 ay içinde çekilmiş bir beyin MR’ı gerekir.
• İlaçlarınız — Kullandığınız bütün ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları hekiminize söyleyin.

Tedavi nasıl uygulanır?

• İlaç hastanede, deneyimli bir sağlık ekibinin gözetiminde, kolunuzdaki bir damardan serumla (infüzyon) verilir.
• Dört haftada bir uygulanır; her infüzyon en az 30 dakika sürer.
• Her infüzyondan sonra en az 30 dakika gözlem altında kalırsınız.
• İlk üç infüzyonda doz basamak basamak artırılır, sonra aynı dozla devam edilir.
• Bir infüzyonu kaçırırsanız en kısa sürede yeni randevu alın; tedavi aynı dozla, dört haftada bir sürer.
• Plakların temizlenip temizlenmediği bir testle kontrol edilir. Plaklar temizlenince tedavi bırakılabilir; toplam süre 18 ayı geçmez.

Bu bilgiler EMA ürün bilgisine ve prospektüsüne dayanır.

Kontrol MR’ları

Tedavi boyunca 2., 3., 4. ve 7. infüzyonlardan önce beyin MR’ı çekilir. APOE ε4 geninden tek kopya taşıyanlarda ya da tedavi sırasında MR’da değişiklik görülenlerde 12. infüzyondan önce de MR çekilir (EMA prospektüsü). Bu MR’lar tedavinin olağan bir parçasıdır. Bu ilaçlarla görülebilen ve çoğu zaman belirti vermeyen beyin değişikliklerinin (ARIA) erken fark edilmesini sağlar. MR sonucuna göre hekiminiz tedaviye ara verebilir. Gerekirse arada ek MR çekilir.

Hasta kartı

Hekiminiz size bir hasta kartı verir. Kartı her zaman yanınızda taşıyın ve yakınlarınıza da gösterin. Acil durumlar dahil, tedavinizle ilgilenen bütün sağlık çalışanlarına kartı gösterin (EMA prospektüsü).

Yan etkiler

En sık görülenler baş ağrısı ile ilaç verilirken ya da hemen sonrasında görülebilen kızarma, üşüme, bulantı ve terleme gibi tepkilerdir (EMA prospektüsü). Diğer olası yan etkiler ve size özel riskler hekim görüşmesinde konuşulur; ilacın kullanma talimatında da yazılıdır.

Hekiminize danışmadan yeni bir ilaca başlamayın, kullandığınız ilaçları kesmeyin ve dozlarını değiştirmeyin.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Tedavi sürerken aşağıdakilerden biri olursa hekiminize hemen haber verin (EMA prospektüsü):

• Yeni başlayan baş ağrısı
• Kafa karışıklığı
• Bulantı ya da kusma
• Denge kaybı ya da baş dönmesi
• Titreme
• Görmede değişiklik
• Konuşma bozukluğu

İnfüzyon sırasında ya da hemen sonrasında kızarma, üşüme, terleme, göğüste sıkışma ya da nefes darlığı olursa bunu ilacı veren sağlık çalışanına hemen söyleyin.