Haklar ve başvurular

Bu rehber, ileri yaştaki kişilerin ve onlara bakan yakınlarının en sık sorduğu sosyal haklar ve resmî başvurular için hazırlandı. Her konuda kimin yararlanabileceğini, nereye başvurulacağını ve hangi belgelerin istendiğini resmî kaynaklara dayanarak anlatır. Hakkınız olup olmadığına ilgili kurum karar verir; buradaki bilgiler başvurunuza hazırlanmanız içindir.

Aylık ve yardım tutarları dönem dönem değiştiği için bu rehberde tutar yazılmaz. Güncel tutarı başvuracağınız kurumdan öğrenin.

Hangi durumda nereye başvurulur?

• Düzenli geliri olmayan 65 yaş üstü kişi — 65 yaş aylığı için oturduğu yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvurur. Ayrıntılar 65 Yaş Aylığı yazısındadır.
• Evde tam bağımlı bir yakınına bakan aile — Evde Bakım Yardımı için Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne ya da Sosyal Hizmet Merkezi’ne başvurulur. Ayrıntılar Evde Bakım Yardımı yazısındadır.
• Engellilik raporu — Evde Bakım Yardımı ve engelli kimlik kartı gibi hakların çoğu engelli sağlık kurulu raporuna bağlıdır. Rapor, yetkili bir hastanenin sağlık kurulundan alınır; nasıl alındığı Engelli Sağlık Kurulu Raporu yazısındadır.
• Kendi işlerini göremeyecek duruma gelen yakın — Vekâlet için notere, vasilik için kişinin oturduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Hangisinin ne zaman gerektiği Vekâlet ve Vasilik yazısındadır.
• Evden çıkamayan hasta — Evde sağlık hizmeti için 444 38 33 numaralı hat aranır ya da aile hekimine başvurulur.
• Huzurevi ya da bakımevi — Devlet huzurevlerine başvuru il müdürlüğüne, Sosyal Hizmet Merkezi’ne, kuruluşun kendisine ya da e-Devlet’e yapılır (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bilgisi). Kabul koşulları, ücret ve karar sürecinde nelere bakılacağı Huzurevi ve Bakımevi Kararı yazısındadır.
• Hastanede öncelik, refakatçi ya da bir sorun — 65 yaş üstündeki kişiler poliklinikte öncelikli hastalardandır; sorun yaşanırsa hastanenin hasta hakları birimine ya da ALO 184’e başvurulur. Ayrıntılar Hastanede Haklarınız yazısındadır.
• Hasta bezi — Mesane ya da bağırsak kontrolü olmayan kişilerin bez bedeli, uzman hekim raporuyla SGK tarafından ödenir. Ayrıntılar Hasta Bezi Desteği yazısındadır.
• Ücretsiz ulaşım — 65 yaş ve üzerindeki kişiler şehir içi toplu taşımadan ücretsiz yararlanır; yüzde 40 ve üzeri raporu olanlar engelli kimlik kartı alabilir. Ayrıntılar 65 Yaş Üstü Ücretsiz Ulaşım ve Engelli Kimlik Kartı yazısındadır.
• İhmal, istismar ya da maddi sömürü şüphesi — ALO 183 aranır; hemen tehlike varsa 112. İşaretleri İleri Yaşta İstismar ve İhmal yazısındadır.

Resmî bilgi kanalları

• e-Devlet (turkiye.gov.tr) — Birçok başvuru ve sorgulama buradan yapılabilir. Yakınınız adına işlem yapabilmeniz için vekâlet ya da vasilik gerekir.
• ALO 144 Sosyal Yardım Hattı — Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının yürüttüğü yardımlarla ilgili soruları ve şikâyetleri alır (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bilgisi).
• ALO 183 — Bakanlığın engelli ve ileri yaştaki kişilere yönelik hizmetleri hakkında rehberlik eder; ihmal, istismar ve şiddet bildirimlerini alır. Yedi gün yirmi dört saat hizmet verir ve aramak ücretsizdir (ALO 183 tanıtımı).
• Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve Sosyal Hizmet Merkezleri — Evde Bakım Yardımı, huzurevi, gündüz hizmetleri ve engelli kimlik kartı başvurularını alır (Bakanlığın sıkça sorulan soruları).
• Evde Sağlık Hizmetleri, 444 38 33 — Evden çıkamayan hastalar için Sağlık Bakanlığı’nın çağrı merkezidir (Bakanlık bilgisi).
• ALO 184 (SABİM) — Sağlık hizmetleriyle ilgili şikâyetler için Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi’dir (Sağlık Bakanlığı bilgisi).
• ALO 170 — Sosyal Güvenlik Kurumu’nun hizmetleri, örneğin hasta bezi ödemesi hakkında bilgi verir; yedi gün yirmi dört saat hizmet verir (SGK bilgisi).

Başvururken

• Kimliğinizi ve varsa sağlık kurulu raporunuzun bir nüshasını yanınızda bulundurun.
• Yakınınız adına başvuruyorsanız vekâletnameyi ya da mahkemenin vasilik kararını götürün.
• Size verilen başvuru belgesini ve istenen evrakın listesini saklayın.
• Başvurunuz reddedilirse gerekçesini sorun. Sağlık kurulu raporuna da süresi içinde itiraz edilebilir; nasıl yapılacağı rapor yazısında anlatılıyor.
• Aylık ya da yardım almaya başladıktan sonra taşınma, gelir değişikliği ya da vefat gibi durumları ilgili kuruma bildirin. Örneğin Evde Bakım Yardımı’nda bildirilmeyen değişiklik nedeniyle yapılan ödemeler faiziyle geri alınır.

Başvuru koşulları ve gereken belgeler değişebilir; başvurmadan önce ilgili kurumdan ya da e-Devlet’ten doğrulayın.