Evde Bakım Yardımı (Evde Bakım Maaşı): Koşullar ve Başvuru

Evde Bakım Yardımı, kendi başına yaşamını sürdüremeyen bir yakınına evde bakan aile bireyine her ay yapılan ödemedir. Halk arasında “evde bakım maaşı” denir. Amaç, bakıma ihtiyacı olan kişinin bir kuruma yerleşmek yerine evinde, ailesinin yanında bakılabilmesidir. Yardım aylık olarak bakım verene ödenir (Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği).

Kimler yararlanabilir?

Üç koşulun birlikte sağlanması gerekir (Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği):

• Sağlık kurulu raporu — Bakılacak kişinin en son tarihli engelli sağlık kurulu raporunda “tam bağımlı” ibaresi bulunmalıdır. Tam bağımlılık, raporlarda ağır engellilikle aynı anlama gelir (Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik). Raporun nasıl alındığı Engelli Sağlık Kurulu Raporu yazısındadır.
• Hane geliri — Evde oturan herkesin gelirleri toplanır; kişi başına düşen aylık gelir net asgari ücretin üçte ikisinden az olmalıdır.
• Heyet değerlendirmesi — İl müdürlüğünün bakım heyeti evinizi ziyaret eder. Kişinin günlük işlerini önemli ölçüde yapamadığını ve başkasının bakımı olmadan yaşamını sürdüremeyeceğini bakım raporuyla tespit eder. Rapordaki ibare tek başına yetmez; heyetin de bu kanaate varması gerekir.

Hane, adres kayıtlarına göre aynı evde oturanlardır; il dışında okuyan çocuklar da haneye sayılır. Gelir hesabına maaş ve emekli aylıklarının yanı sıra kira gelirleri girer; oturulan ev dışındaki taşınmazlar ve evdeki araçlar da belirli kurallarla gelire eklenir.

Bakım veren kim olabilir?

• Bakım veren, bakılacak kişinin 18 yaşını doldurmuş bir akrabası ya da vasisidir. Akraba tanımı geniştir: eş, çocuklar ve eşleri, torunlar, kardeşler, yeğenler, eşin anne ve babası ile kardeşleri bunlardan bazılarıdır.
• Bakım veren ile bakılan kişinin aynı adreste oturması esastır. Bazı durumlarda, heyet bakımın aksamayacağı kanaatine varırsa, gün içinde kolayca gidip gelebilecek yakınlıkta oturan bir akraba da bakım verebilir.
• Kendisi Evde Bakım Yardımı’ndan yararlanan bir kişi, başka birine bakım veren olamaz.

Nereye başvurulur, hangi belgeler istenir?

Başvuru, bakılacak kişinin kayıtlı olduğu yerleşim yerindeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne ya da Sosyal Hizmet Merkezi’ne yapılır; e-Devlet üzerinden de başvurulabilir. Başvuruyu kişinin kendisi, bakım vermek isteyen yakını, bir akrabası ya da vasisi yapabilir.

Başvurudan sonraki 30 gün içinde şu belgeler istenir:

• T.C. kimlik numarası
• Sağlık kurulu raporu; Sağlık Bakanlığı sisteminde kayıtlı son rapor esas alınır
• Hanede yaşayanların gelirlerine ve varlıklarına ilişkin yazılı beyan
• Açık rıza formu
• Bakılacak kişinin akıl hastalığı ya da akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlanması gerekiyorsa, örneğin kendi işlerini göremeyecek kadar ilerlemiş demansta, mahkemeden alınmış vasi atama kararı
• Gerekli görülürse hane, gelir ve sağlık durumuna ilişkin başka belgeler

Vasilik kararı almak zaman alabilir. Yakınınızda ilerleyen bir demans varsa vekâlet ve vasilik konularını erken düşünün; ikisinin farkı Vekâlet ve Vasilik yazısında anlatılıyor.

Yardım başladıktan sonra

• Heyetten bir görevli yılda en az bir kez bakımın nasıl verildiğini izler ve size yol gösterir.
• Sağlık kurulu raporunun süresi biterse yardım durdurulur. Süre bittikten sonraki 6 ay içinde alınan yeni rapor koşulları sağlıyorsa yardım kaldığı yerden sürer. Süreli raporu, süresi dolmadan yenilemek en güvenli yoldur.
• Tedavi için hastanede kalmak yardımı kesmez.
• Bakım veren geçici olarak bakamayacaksa durumu dilekçeyle bildirir. Heyet uygun görürse aynı evde oturan başka bir akraba, yılda toplam 30 güne kadar bakımı üstlenir ve yardım sürer.
• Bakım verenin isteğiyle ve uygun görülürse, kişi yılda 30 güne kadar resmî bir bakım merkezinde geçici misafir olarak kalabilir. Gündüz hizmet merkezlerinden de ayda 72 saate kadar yararlanılabilir. Bu sürelerde yardım devam eder.
• İl dışına taşınmak yardımı durdurur; yeni adreste 90 gün içinde nakil istenmezse yardım sona erer.
• Kişinin bakım merkezine sürekli olarak yerleşmesi, kişinin ya da bakım verenin vefatı, hane gelirinin sınırı aşması ya da kişinin artık bakıma ihtiyaç duymaması yardımı sona erdirir.
• Yardımın kesilmesini gerektiren bir durum olursa 1 ay içinde il müdürlüğüne ya da Sosyal Hizmet Merkezi’ne bildirmek zorunludur. Yersiz yapılan ödemeler faiziyle geri alınır.

Ödeme bilgilerinizi e-Devlet’teki Engelli Evde Bakım Ödeme Bilgileri Sorgulama hizmetinden görebilirsiniz.

Evde Bakım Yardımı alınan bir hanede 65 yaş aylığına da başvurulabilir; ancak bu yardım gelir hesabına katılır. Ayrıntılar 65 Yaş Aylığı yazısındadır.

Yardımın tutarı

Yardımın tutarı memur maaş katsayısına bağlıdır ve dönem dönem değişir; bu yüzden burada yazılmaz. Güncel tutarı il müdürlüğünden öğrenebilirsiniz.

Bakım verirken

Evde bakım uzun soluklu bir iştir. Bakım yükünü paylaşmanın yolları Bakım Verirken Kendinize de Yer Açın yazısında, evden çıkamayan hastalar için sağlık hizmetleri Bakım Verenler İçin Rehber sayfasında anlatılıyor. Diğer haklar ve başvuru yerleri Haklar ve Başvurular Rehberi sayfasında toplanmıştır.

Başvuru koşulları ve gereken belgeler değişebilir; başvurmadan önce il müdürlüğünden, Sosyal Hizmet Merkezi’nden ya da e-Devlet’ten doğrulayın.