Engelli Sağlık Kurulu Raporu: Nasıl Alınır, Ne İşe Yarar?

Engelli sağlık kurulu raporu, bir kişinin engellilik oranını ve günlük yaşamda başkasına bağımlı olup olmadığını belgeleyen resmî rapordur. Evde Bakım Yardımı, engelli kimlik kartı ve engelli aylığı gibi hakların çoğu bu rapora bağlıdır. Raporu, Sağlık Bakanlığının yetkilendirdiği hastanelerdeki engellilik sağlık kurulları düzenler (Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik).

Nereye ve nasıl başvurulur?

• Kişinin kendisi ya da vasisi, rapor vermeye yetkili bir hastaneye dilekçeyle başvurur. Yetkili hastaneler Sağlık Bakanlığınca belirlenir ve Bakanlığın internet sitesinde yayımlanır.
• Başvurudaki sağlık beyanına göre hangi bölümlerin muayene edeceği belirlenir. Gerekli tetkikler yapılır; hastanede ilgili bölüm yoksa başka bir hastaneden destek alınır.
• Kurul, kişiyi bizzat görerek karar verir. Hastaneye gidemeyecek durumdaki bir kişi için ne yapılabileceğini başvuracağınız hastaneye önceden sorun.
• Raporda kişinin son 6 ay içinde çekilmiş bir fotoğrafı bulunmalıdır; yanınızda götürün.
• Rapor, başvurudan itibaren en geç 30 gün içinde tamamlanır.

Muayeneye giderken kimliğinizi, ilaç listesini ve varsa eski raporları, taburcu belgelerini ve tetkik sonuçlarını yanınıza alın. Bunlar kurulun hastalığın seyrini görmesini kolaylaştırır. İlaç listesini hazırlamak için İlaç Listesi formunu kullanabilirsiniz.

Raporda neler yazar?

• Engel oranı — Kurul oranı, muayene ve tetkiklerle belirlenen doku, organ ya da işlev kaybına göre hesaplar. Bu yüzden aynı tanıyı taşıyan iki kişinin oranı farklı olabilir; oranı önceden tahmin etmek doğru olmaz.
• Bağımlılık değerlendirmesi — Raporda kişinin başkasına bağımlı olup olmadığı “evet” ya da “hayır” olarak yazılır; bu alan boş bırakılamaz.
• Tam bağımlı — Engel oranı yüzde 50 ve üzerinde olan ve yardım almasına rağmen günlük yaşam etkinliklerini kendi başına yapamayan kişiler için kullanılır. Bu ifade, ağır engellilikle aynı anlama gelir.
• Süreli ya da sürekli — Tedavi ya da rehabilitasyonla düzelme olasılığı varsa rapor süreli verilir. Durum sabit kalacak ya da ilerleyecekse sürekli verilir. Raporda geçerlilik süresi mutlaka yazılır.

Raporun açtığı başlıca haklar

• Evde Bakım Yardımı — Raporda “tam bağımlı” ibaresi gerekir. Ayrıntılar Evde Bakım Yardımı yazısındadır.
• Engelli aylığı — 65 yaşından sonra engelli aylığı için en az yüzde 70 oranında engellilik gerekir; 65 yaş aylığı alan kişinin aylığı bu raporla engelli aylığına dönüştürülebilir (Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı açıklaması). Ayrıntılar 65 Yaş Aylığı yazısındadır.
• Engelli kimlik kartı — Yüzde 40 ve üzeri raporla alınır. Başvuru il müdürlüğüne, Sosyal Hizmet Merkezi’ne ya da e-Devlet’e yapılır; e-Devlet başvurusunda belge istenmez. Kart, belediye otobüsleri ve metro gibi şehir içi toplu taşımada ücretsiz yolculuk sağlar (Bakanlığın kimlik kartı açıklaması). Ayrıntılar 65 Yaş Üstü Ücretsiz Ulaşım ve Engelli Kimlik Kartı yazısındadır.
• Huzurevi ve bakım merkezleri — Devlet huzurevlerine 70 yaşından itibaren doğrudan başvurulur. 60 yaşını doldurmuş, kısmi ya da tam bağımlı olduğunu gösteren sağlık kurulu raporu olan kişiler de kabul edilebilir (Bakanlığın huzurevi açıklaması). Başvuru yolu Huzurevi ve Bakımevi Kararı yazısındadır.

Yeni düzenlenen raporlar Sağlık Bakanlığının sistemine kaydedildiği için kurumların çoğu raporu kendi sisteminden görür. Yine de size verilen nüshayı saklayın.

Rapor süresi ve yenileme

• Süreli raporun süresi bitince ona bağlı yardımlar durabilir. Süre bitmeden önceki 6 ay içinde yeni rapor için başvurulabilir; bunu son güne bırakmayın.
• Yeni bir hastalık ortaya çıkarsa ya da durum kötüleşirse, ilgili bölüm hekimi kurula sevki uygun görürse süre beklenmeden yeniden değerlendirme istenebilir. Örneğin demans ilerleyip kişi günlük işlerini artık yapamaz hâle geldiyse bu yol kullanılabilir.

Rapora itiraz

Rapordaki karara katılmıyorsanız itiraz edebilirsiniz:

1. İtiraz, raporun size teslim edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğü’ne yapılır. Süresi geçen itiraz değerlendirilmez.
2. Müdürlük sizi yetkili başka bir hastaneye gönderir.
3. İki rapor aynı yöndeyse rapor kesinleşir. Sonuçlar farklıysa ve itiraz sürerse müdürlük sizi en yakın hakem hastaneye yönlendirir.

Hakem hastane kararıyla kesinleşen bir rapordan sonra aynı konuda yeni rapor başvurusu en erken 6 ay sonra kabul edilir.

Diğer haklar ve başvuru yerleri Haklar ve Başvurular Rehberi sayfasında toplanmıştır.

Başvuru koşulları ve gereken belgeler değişebilir; başvurmadan önce başvuracağınız hastaneden ya da ilgili kurumdan doğrulayın.