Hastanede Haklarınız: Öncelik, Refakatçi, Bilgi Alma ve Şikâyet

Hastanede ve sağlık kuruluşlarında hastaların hakları yönetmelikle güvence altındadır (Hasta Hakları Yönetmeliği). Bu yazı, ileri yaştaki kişilerin ve yakınlarının en sık sorduğu haklara odaklanır.

Muayene önceliği

Bir sağlık kuruluşunda hizmet herkese aynı anda yetişmiyorsa, öncelik tıbbi ölçütlere göre belirlenir; ileri yaştakiler ve engelliler için ilgili mevzuat uygulanır (Hasta Hakları Yönetmeliği). Poliklinikte öncelik tanınan gruplar şunlardır (Sağlık Bakanlığı genelgesi):

• Acil durumlar
• Engelliler
• Gebeler
• 65 yaş üstündeki kişiler
• Yedi yaşından küçük çocuklar
• Şehit yakınları ve gaziler

MHRS’de de 65 yaş üstündeki kişilere hekimlerin günlük randevularından ayrılmış bir kontenjan vardır; Sağlık Bakanlığı kayıtlarında “öncelikli” görünen kişiler bu kontenjandan randevu alabilir (Sağlık Bakanlığı hastane duyurusu). 65 yaş üstündeki kişiler randevu onaylama zorunluluğundan da muaftır; randevu alma ve onaylama Geriatri Polikliniğine Nasıl Randevu Alınır? yazısında anlatılıyor.

Refakatçi

Muayene ve tedavi sırasında hastaya yardımcı olmak için refakatçi istenebilir. Refakatçi kalıp kalamayacağı, hastanın sağlık durumuna, hastanenin imkânlarına ve tedaviden sorumlu hekimin uygun görmesine bağlıdır (Hasta Hakları Yönetmeliği). Demans ya da deliryum gibi durumlarda yakınınızın yanında birinin bulunması gerektiğini hekime ve hemşireye siz söyleyin.

Yatarak tedavide hekim refakatçiyi tıbben gerekli görürse, refakatçinin yatak ve yemek gideri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Ödeme bir refakatçiyle sınırlıdır (Sağlık Uygulama Tebliği). Hastanede yatan yakınınızın yanında nasıl destek olabileceğiniz Deliryum yazısında anlatılıyor.

Bilgi alma ve karar

• Bilgi önce hastaya verilir. Hasta, bilginin kendisi yerine bir yakınına verilmesini isterse bu yazılı ve imzalı olarak kayda geçer; bilgi yalnız istenen kişilere verilir.
• İkinci görüş. Hasta aynı yakınma için başka bir hekimden de görüş isteyebilir.
• Kayıtları görme. Hasta, sağlık durumuyla ilgili dosyasını ve kayıtlarını doğrudan ya da vekili veya kanuni temsilcisi aracılığıyla inceleyebilir ve bir örneğini alabilir. Eksik ya da hatalı kayıtların düzeltilmesini isteyebilir.
• Tedaviyi reddetme. Kanunen zorunlu durumlar dışında hasta, planlanan tedaviyi reddedebilir ya da durdurulmasını isteyebilir. Bu durumda tedavinin yapılmamasının sonuçları anlatılır ve yazılı olarak kayda geçirilir. Bu karar, kişi aynı kuruma tekrar başvurduğunda aleyhine kullanılamaz.
• Onam formu. Riskli girişimlerden önce bilgilendirilmiş onam formu imzalatılır; bir nüshası size verilir.

Kişi kendi işlerini göremeyecek durumdaysa kararları vasisi alır; ayrıntılar Vekâlet ve Vasilik yazısındadır. Sağlık kayıtlarınızı e-Nabız’dan da görebilirsiniz; nasıl kullanıldığı e-Nabız’ı Kullanmak yazısındadır.

Sorun yaşarsanız

1. Hastanenin hasta hakları birimi — Hakkınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız önce hastanedeki hasta hakları birimine başvurun.
2. Hasta hakları kurulu — Hastanede çözülemeyen yazılı ya da elektronik başvurular il sağlık müdürlüğündeki hasta hakları kurulunda görüşülür. Kurul başvuruya 30 gün içinde karar verir. Başvurular gizlidir.
3. ALO 184 — Sağlık hizmetleriyle ilgili her türlü şikâyet için Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi’nin (SABİM) ALO 184 hattını arayabilirsiniz (Sağlık Bakanlığı bilgisi).

Tıbbi hata iddiaları hasta hakları kurulunda değerlendirilmez (Hasta Hakları Yönetmeliği). Bu tür bir durumda bir hukukçudan bilgi alın.

Hastaların da uyması gereken kurallar vardır: yakınmalarını, hastalıklarını ve kullandığı ilaçları eksiksiz anlatmak, randevuya uymak ve öncelikli hastalar ile çalışanların haklarına saygı göstermek bunlardandır. Kullandığınız ilaçları eksiksiz anlatmak için İlaç Listesi formunu doldurup yanınızda götürebilirsiniz.

Diğer haklar ve başvuru yerleri Haklar ve Başvurular Rehberi sayfasında toplanmıştır.

Başvuru koşulları ve gereken belgeler değişebilir; başvurmadan önce hastanenin hasta hakları biriminden ya da ALO 184’ten doğrulayın.