Hastaneden Eve Dönüş: İlk İki Hafta İçin Kontrol Listesi

İleri yaştaki bir kişi için hastaneden eve dönüş, iyileşmenin en hassas dönemidir. Yatmaya neden olan hastalık tedavi edilmiş olsa bile günlerce yatakta kalmak, bölünen uyku, azalan iştah ve değişen ilaçlar bedeni yorgun bırakır. Hastanede yatan 70 yaş üstü kişilerin yaklaşık üçte birinde, yatmadan önce kendi başına yapabildiği günlük işlerden bazılarını yapamama durumu gelişir.

Taburculuktan sonraki haftalarda kişi, yattığı hastalığın dışındaki sorunlara karşı da daha korunmasızdır; bu döneme “hastane sonrası sendromu” adı verilmiştir. İyi bir hazırlık bu riskin önemli bir kısmını azaltır.

Taburcu olmadan önce sorun

Taburculuk günü telaşlı geçer ve sorular çoğu zaman unutulur. Bu soruları bir gün önceden sormak ve cevapları not etmek işinizi kolaylaştırır:

• Hastaneye neden yatıldı ve hangi tanı kondu?
• Hangi ilaçlar yeni başlandı, hangileri kesildi, hangilerinin dozu değişti?
• Evdeki eski ilaçlardan hangilerine devam edilecek?
• Ne zaman ve kime kontrole gidilecek? Sonucu beklenen bir tahlil var mı?
• Evde hangi belirtiler görülürse kim aranacak?
• Evde fizyoterapi, yürüteç, hasta yatağı ya da oksijen gibi bir ihtiyaç var mı?

Hastaneden çıkarken taburculuk belgesini (epikriz) ve reçeteyi mutlaka alın.

İlk gün: ilaçları yeniden düzenleyin

Taburculuktan sonra sık karşılaşılan bir sorun, evdeki eski ilaçlarla hastanede düzenlenen yeni tedavinin karışmasıdır. Hastanede kesilen bir ilaca evde alışkanlıkla devam etmek ya da aynı ilacı iki farklı kutudan iki kez almak kolayca olabilir.

Eve döndüğünüz gün evdeki bütün ilaçları bir masaya koyun ve taburculuk listesiyle tek tek karşılaştırın. Listede olmayan ilaçları ayrı bir torbaya koyun; atmayın, kontrol görüşmesine götürün. Etken maddesi aynı olan farklı isimli kutulara dikkat edin ve anlamadığınız her şeyi eczacınıza ya da hekiminize sorun. İlaçları hekime danışmadan başlamayın, kesmeyin ve dozunu değiştirmeyin.

Hastanede uyku için başlanan bir ilaç varsa, evde de kullanılmaya devam edilip edilmeyeceğini hekime ayrıca sorun. Bu ilaçlar ileri yaşta düşme ve kafa karışıklığı riskini artırdığı için, hastanede kısa süreli verilmiş olsalar bile evde sürdürülmeleri ayrıca düşünülmelidir.

Hareket: yatakta kalmayın

Birkaç günlük yatak istirahati bile bacak kaslarını zayıflatır. Evde de yatakta dinlenmeye devam etmek bu kaybı derinleştirir ve toparlanmayı geciktirir.

Gün içinde birkaç kez kısa yürüyüşler yapın, yemekleri yatakta değil masada oturarak yiyin ve hastanede öğretilen egzersizleri sürdürün. Fizyoterapi önerildiyse ne zaman başlayacağını öğrenin. Hastane sonrası ilk haftalarda düşme riski de artar; yataktan yavaş kalkın, ilk günlerde yürürken yanınızda biri bulunsun.

Evi hazırlayın

• Yatak odasından tuvalete giden yolu açık tutun ve gece için bir gece lambası yerleştirin.
• Telefonu, gözlüğü, suyu ve sık kullanılan eşyaları el altına koyun.
• Merdiven çıkmak zorsa ilk günler için yatağı alt kata taşımayı düşünün.
• Önerildiyse yürüteç, baston, tuvalet yükseltici ya da banyo taburesi eve gelmeden hazır olsun.
• İlk birkaç gün için kolay hazırlanan yemekler bulundurun.
• Mümkünse ilk günlerde bir yakınınız yanınızda kalsın.

Beslenme, sıvı ve uyku

Hastalık sonrası iştahın azalması sık görülür, ama iyileşen bedenin daha fazla proteine ve enerjiye ihtiyacı vardır. Az yiyorsanız küçük ve sık öğünler yiyin; her öğünde yumurta, süt ürünleri, baklagil, et, tavuk ya da balık gibi bir protein kaynağı bulunsun. Sıvı kısıtlamanız yoksa gün içinde düzenli su için. Haftada bir tartılmak, beklenmeyen kilo kaybını erken fark ettirir.

Hastanede bozulan uyku düzeni evde birkaç gün içinde toparlanabilir. Gündüz perdeleri açık tutmak, dışarı çıkmak ya da pencere kenarında oturmak, akşam ise ışıkları azaltmak uykunun düzelmesine yardım eder.

Zihinsel değişikliklere dikkat

Hastanede ani başlayan bir kafa karışıklığı (deliryum) geçiren kişilerde dalgınlık ve unutkanlık eve döndükten sonra haftalarca sürebilir. Bu dönemde durum yavaş yavaş düzelmelidir. Ayrıntılar Deliryum yazısındadır.

Evde karışıklık yeniden başlarsa ya da artarsa beklemeyin; aynı gün hekime başvurun. Enfeksiyon, susuz kalma, kabızlık, idrar yapamama ve ilaçlar bu tabloyu tetikleyebilir.

Kontrol görüşmesi

Taburculuktan sonraki bir-iki hafta içinde aile hekiminize ya da sizi taburcu eden kliniğe kontrole gidin; ilaçlarınız değiştiyse ya da tahlil istendiyse bu görüşme özellikle önemlidir. Yanınızda şunlar olsun:

• Taburculuk belgesi ve yeni ilaç listesi
• Kesilen ilaçların bulunduğu torba
• Evde ölçtüyseniz tansiyon, şeker ve kilo kayıtları
• Eve döndükten sonra fark ettiğiniz değişiklikler ve sorularınız

Evden çıkamayacak durumdaysanız aile hekiminize başvurabilir ya da Sağlık Bakanlığı’nın 444 38 33 numaralı Evde Sağlık Hizmetleri hattını arayabilirsiniz.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Aşağıdakilerden biri olursa aynı gün ya da en geç ertesi gün hekime başvurun:

• Ateş, üşüme ya da titreme
• İdrar yaparken yanma ya da idrar yapamama
• Ameliyat yarasında kızarıklık, şişlik ya da akıntı
• Yeni başlayan ya da giderek artan ağrı
• İştahın tamamen kesilmesi, ishal ya da kusma nedeniyle ilaçların alınamaması
• Bir bacakta yeni başlayan şişlik ve ağrı
• Düşme