İnhaler (Fısfıs) İlaçlarını Doğru Kullanmak

İnhalerler (halk arasında fısfıs), ilacı nefes yoluyla doğrudan akciğere ulaştıran cihazlardır. KOAH ve astımda kullanılır. İlacın etkisi büyük ölçüde doğru kullanıma bağlıdır; yanlış kullanıldığında akciğere ulaşan ilaç miktarı azalır.

İngiltere’nin KOAH kılavuzu (NICE NG115), KOAH’lı kişilerin çoğunun, yaşı ne olursa olsun, eğitim verildiğinde inhaleri doğru kullanmayı öğrenebildiğini belirtir. Belirgin bilişsel bozukluğu olan kişilerin ise inhaler kullanamayabileceğini ekler. Kılavuz, inhaler reçete edilmeden önce kullanımın öğretilmesini ve tekniğin düzenli olarak kontrol edilmesini önerir.

İnhaler türleri

• Basınçlı sprey inhaler — İlacı sprey halinde verir; ara hazneyle kullanılabilir.
• Nefesle tetiklenen inhaler — Nefes aldığınızda sprey kendiliğinden çıkar.
• Kuru toz inhaler — İlacı toz halinde verir.

Her cihazın kullanımı biraz farklıdır. Adımlar ilacın kutusundaki kullanma talimatında resimli olarak anlatılır. Bir cihazı doğru kullanamıyorsanız hekiminiz başka bir türe geçebilir.

Basınçlı sprey inhaler: genel adımlar

• Kapağı tamamen çıkarın. Ağızlığın içinde yabancı bir cisim olmadığını kontrol edin.
• İnhaleri çalkalayın.
• Dik durun ya da oturun ve nefesinizi rahatça dışarı verin; cihazın içine vermeyin.
• Ağızlığı dudaklarınızla sıkıca kavrayın.
• Yavaş ve derin bir nefes almaya başlarken cihaza bir kez basın ve nefes almayı sürdürün.
• İnhaleri ağzınızdan çıkarın, nefesinizi rahatça tutabildiğiniz kadar tutun ve yavaşça verin.
• İkinci doz gerekiyorsa kısa bir süre bekleyip adımları tekrarlayın.
• Kullandıktan sonra kapağı hemen takın.

Kuru toz inhaler

Kuru toz inhalerlerde teknik farklıdır. İlaç, cihazın talimatına göre hazırlanır. Nefes yavaş değil, hızlı ve güçlü çekilir. Cihazın içine nefes verilmez; nem tozu topaklaştırabilir.

Ara hazne

Ara hazne, inhalerin takıldığı ağızlıklı plastik bir haznedir. Basma ile nefes almayı aynı anda yapmakta zorlanan kişilerde kullanımı kolaylaştırır. NHS’ye göre ara hazne, kortizonlu inhalerin ağız ve boğazdaki yan etkilerini de azaltabilir. Ara hazneyi nasıl kullanacağınızı hekiminiz, hemşireniz ya da eczacınız gösterebilir.

Kortizonlu inhalerden sonra

Kortizon içeren inhalerler ağızda mantar enfeksiyonuna (pamukçuk) ve ses kısıklığına yol açabilir. NHS, bunları önlemek için inhaleri kullandıktan sonra ağzın suyla çalkalanmasını ya da dişlerin fırçalanmasını önerir. Ağızda beyaz lekeler, kızarıklık ya da yanma olursa inhaleri bırakmadan hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Dikkat edilecekler

• Kendinizi iyi hissetseniz de düzenli kullanılan koruyucu inhaleri kendi başınıza bırakmayın. NHS, aniden bırakıldığında yakınmaların geri dönebileceği konusunda uyarır.
• Başkasının inhalerini kullanmayın; ilaç ve doz farklı olabilir.
• Rahatlatıcı inhalerinizi her zaman yanınızda taşıyın.
• İlacın bitmeye yakın olduğunu sayaçtan ya da talimattaki yöntemle kontrol edin ve yenisini önceden alın.
• Tekniğinizi en az yılda bir kez, ayrıca yakınmalarınız arttığında hekiminize, hemşirenize ya da eczacınıza gösterin.

İlaçlarınızı hekiminize danışmadan başlamayın, kesmeyin ve dozunu değiştirmeyin.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Rahatlatıcı inhaleri her zamankinden sık kullanmanız gerekiyorsa
• Nefes darlığınız arttıysa ya da balgamınızın miktarı veya rengi değiştiyse
• Pamukçuk ya da ses kısıklığı geçmiyorsa
• İnhaleri kullanmakta zorlanıyorsanız