İleri Yaşta Zatürre: Belirtiler ve İyileşme Süreci

Zatürre (pnömoni), akciğer dokusunun mikroplarla iltihaplanmasıdır. Öksürük, balgam, ateş, titreme, nefes darlığı ve nefes alırken artan göğüs ağrısı en bilinen belirtileridir.

İleri yaşta bu belirtilerin bir kısmı görülmeyebilir. Zatürre tanısı konmuş 1.812 kişiyle yapılan bir çalışmada, sorgulanan 18 belirtiden 17’si yaş ilerledikçe daha seyrek bildirildi. Bu yüzden ileri yaştaki kişide ateş olmasa bile yeni başlayan halsizlik, iştahsızlık, hızlı soluk alıp verme ya da kafa karışıklığı zatürrenin işareti olabilir. Ani başlayan kafa karışıklığı Deliryum yazısında anlatılıyor.

Hastalığın ağırlığı nasıl değerlendirilir?

İngiltere’nin zatürre kılavuzu (NICE NG250), hekimlerin hastalığın ağırlığını kısa bir puanla değerlendirmesini önerir. Puana şu bulguların her biri için bir puan eklenir:

• Yeni başlayan kafa karışıklığı
• Dakikada 30 ya da daha fazla soluk alıp verme
• Düşük tansiyon
• 65 yaş ve üstü

Yaşın kendisi de puana girer. Puan yükseldikçe hastalığın ağır seyretme olasılığı artar ve hastanede tedavi daha sık gerekir.

Evde tedavi sırasında

• Antibiyotiği hekiminizin söylediği süre boyunca kullanın; kendi başınıza erken bırakmayın ya da uzatmayın.
• Sıvı kısıtlamanız yoksa yeterli sıvı alın ve dinlenin.
• Gücünüz yettiğince gün içinde yataktan kalkıp kısa yürüyüşler yapın.
• İlaçlarınızı hekiminize danışmadan başlamayın, kesmeyin ve dozunu değiştirmeyin.

NICE NG250, evde tedavi edilen kişilerin yakınmaları hızla ya da belirgin biçimde kötüleşirse, üç gün içinde düzelmeye başlamazsa ya da genel durumu bozulursa yeniden hekime başvurmasını önerir.

İyileşme ne kadar sürer?

NICE NG250’ye göre erişkinlerin çoğunda iyileşme şöyle ilerler:

• 1 hafta: ateş düşmüş olur.
• 4 hafta: göğüs ağrısı ve balgam belirgin olarak azalır.
• 6 hafta: öksürük ve nefes darlığı belirgin olarak azalır.
• 3 ay: yakınmaların çoğu geçer, ama yorgunluk sürebilir.
• 6 ay: kişi kendini eskisi gibi hisseder.

İyileşmenin hızı hastalığın ağırlığına göre değişir. İleri yaşta uzun süre yatmak kas gücünü hızla azaltır. Hareketi kademeli artırın ve yeterli protein almaya çalışın. Hastanede yattıysanız Hastaneden Eve Dönüş yazısındaki kontrol listesi yol gösterebilir.

Zatürreyi önlemek

• Grip ve zatürre aşılarınızı yaptırın. Ayrıntılar İleri Yaşta Aşılar yazısındadır.
• Sigara içiyorsanız bırakın.
• Ağız ve diş bakımını aksatmayın; bakıma muhtaç kişilerde ağız bakımına ayrıca özen gösterin.
• Yemek yerken öksürme ya da boğulma oluyorsa bunu hekiminize söyleyin; yutma güçlüğünde yiyecek ve içecek akciğere kaçabilir. Ayrıntılar Yutma Güçlüğü yazısındadır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Ateş, öksürük ya da nefes darlığıyla birlikte yeme içmenin azalması
• İleri yaştaki bir yakınınızda birkaç gün içinde başlayan halsizlik, iştahsızlık ya da dalgınlık
• Tedaviye başladıktan sonra üç gün içinde düzelme olmaması ya da kötüleşme
• İyileşme döneminde yeniden başlayan ateş ya da artan balgam