İleri Yaşta Sigarayı Bırakmak: Hiçbir Zaman Geç Değil

Uzun yıllar sigara içmiş biri için bırakmanın artık bir şey değiştirmeyeceği düşünülebilir. Bu doğru değildir: sigarayı bırakmanın yararı her yaşta ve sigaraya bağlı bir hastalık başladıktan sonra da ortaya çıkar (DSÖ verisi).

Bırakınca neler değişir?

Sigarayı bıraktıktan sonra (DSÖ verisi):

• 20 dakika içinde kalp hızı ve tansiyon düşer.
• 12 saat içinde kandaki karbonmonoksit düzeyi normale iner.
• 2–12 hafta içinde dolaşım düzelir, akciğer işlevi artar.
• 1–9 ay içinde öksürük ve nefes darlığı azalır.
• 1 yıl sonra koroner kalp hastalığı riski, sigara içmeye devam eden birinin yaklaşık yarısına iner.
• 5–15 yıl içinde inme riski hiç sigara içmemiş birininkine iner.

Sigarayı 60 yaş civarında bırakan biri, içmeye devam edenlere göre yaklaşık 3 yıl daha uzun yaşar (DSÖ verisi). Hayatı tehdit eden bir hastalık başladıktan sonra bırakanlarda da yarar hızla görülür.

Kalp, akciğer ve öteki hastalıklar

Sigara; kalp krizi, inme, KOAH, akciğer kanseri ve birçok başka kanserin yanında ayak damarlarında dolaşım bozukluğuna ve diyabette ayak yaralarına da zemin hazırlar. Kalp krizi geçirmiş, KOAH ya da diyabeti olan biri için bırakmak tedavinin önemli bir parçasıdır. Kalp krizinin belirtileri Kalp Krizi Belirtileri yazısında, KOAH’ta inhaler kullanımı İnhaler İlaçlarını Doğru Kullanmak yazısında anlatılıyor.

Nasıl bırakılır?

Destek ile ilaç tedavisi birlikte kullanıldığında bırakma olasılığı artar (NICE kılavuzuna göre). Seçenekler şunlardır:

• Bireysel ya da grup halinde danışmanlık ve destek
• Nikotin yerine koyma tedavisi (bant, sakız ve pastil gibi kısa ve uzun etkili ürünler)
• Vareniklin, bupropion ve sitizinklin gibi reçeteli ilaçlar

Hangi yöntemin size uygun olduğuna, kullandığınız ilaçlar ve hastalıklarınız göz önüne alınarak hekiminizle birlikte karar verin. Hekiminize danışmadan yeni bir ilaca başlamayın, kullandığınız ilaçları kesmeyin ve dozlarını değiştirmeyin.

Türkiye’de destek

• Sağlık Bakanlığı’nın ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı’nı arayabilirsiniz.
• Sağlık Bakanlığı’nın sigara bırakma polikliniklerine başvurabilirsiniz. Poliklinik listesi alo171.saglik.gov.tr adresinde yer alır.
• Aile hekiminiz de bırakma sürecinde size yol gösterebilir.

Bırakma sürecinde

• Bir bırakma günü belirleyin ve yakınlarınıza söyleyin.
• Evdeki sigaraları, çakmakları ve küllükleri kaldırın.
• Sigara içmeyi hatırlatan durumları (sabah çayı, yemek sonrası) önceden düşünün ve yerine başka bir şey koyun: kısa bir yürüyüş, su içmek, bir yakınınızı aramak.
• İlk haftalarda sinirlilik, uyku bozukluğu, iştah artışı ve sigara isteği olabilir; bunlar zamanla azalır.
• Yeniden başlarsanız vazgeçmeyin; bırakmayı birkaç kez denemek olağandır.

Bırakma gününe hazırlanmak ve ilk haftaları izlemek için yazdırılabilir bir plan: Sigara bırakma planı.

Sigarayı bıraktıktan sonra bazı ilaçların etkisi değişebilir; kullandığınız ilaçları hekiminize bildirin.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Sigarayı bırakmak istiyor ama tek başınıza başaramıyorsanız
• Uzun süredir öksürük, balgam ya da nefes darlığınız varsa
• Kan tükürme, ses kısıklığı ya da açıklanamayan kilo kaybı varsa