Liraglutid (Victoza) Tedavisi: Kalem Nasıl Kullanılır?

Liraglutid, tip 2 diyabette kan şekerini düşürmek için kullanılan, günde bir kez deri altına yapılan bir iğne ilaçtır. Türkiye’de Victoza adıyla bulunur (kullanma talimatı).

Bu yazı, hekiminiz liraglutid tedavisine karar verdiyse ilacın nasıl uygulandığını ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatır. Bu ilaç grubunun ortak özellikleri ve ileri yaşta dikkat edilecekler GLP-1 İlaçları yazısındadır.

Nasıl etki eder?

Liraglutid, yemekten sonra bağırsaktan salgılanan GLP-1 hormonunun etkisini taklit eder. Kan şekerini yalnız yüksek olduğunda düşürür, midenin boşalmasını yavaşlatır ve kalp hastalıklarını önlemeye yardımcı olur (kullanma talimatı).

Tip 2 diyabeti ve kalp-damar hastalığı olan 9.000’den fazla kişinin katıldığı bir çalışmada kalp-damar olayları liraglutid alanların yüzde 13’ünde, plasebo alanların yüzde 14,9’unda görüldü (EMA özeti).

Kimlere verilir?

Diyet ve egzersizin yetmediği tip 2 diyabetli yetişkinlerde kullanılır:

• Metformin kullanılamıyorsa tek başına
• Diğer şeker ilaçları (tabletler ya da insülin) yetmediğinde onlarla birlikte

Liraglutid insülin değildir; insülinin yerine kullanılmaz (kullanma talimatı).

Kimler kullanmamalı?

• İlaca alerjisi olanlar
• Kendisinde ya da ailesinde medüller tiroid kanseri olanlar
• Çoklu endokrin neoplazi tip 2 (MEN 2) adlı hastalığı olanlar
• Tip 1 diyabeti olanlar
• Diyalize girenler ya da ağır karaciğer veya kalp yetmezliği olanlar (önerilmez)

Tedavinin size uygun olup olmadığını hekiminiz değerlendirir.

Başlamadan önce

• İlaçlarınız — Kullandığınız bütün ilaçları hekiminize söyleyin. İnsülin ya da sülfonilüre grubu bir şeker ilacı (glimepirid, glibenklamid gibi) kullanıyorsanız hekiminiz bunların dozunu azaltabilir ve kan şekerinizi ölçmenizi isteyebilir. Varfarin gibi bir kan sulandırıcı kullanıyorsanız daha sık kan testi gerekebilir.
• Geçirdiğiniz hastalıklar — Pankreas, tiroid ya da mide-bağırsak hastalığınız varsa hekiminize söyleyin.

Tedavi nasıl düzenlenir?

• Günde bir kez yapılır. Günün size uygun bir saatini seçin ve her gün yaklaşık aynı saatte yapın; yemekten bağımsız olarak yapılabilir.
• Düşük dozla başlanır. Başlangıç dozu en az bir hafta kullanılır; hekiminiz gerektiğinde dozu artırır. Hekiminiz söylemedikçe dozu değiştirmeyin.
• Doz kalemde seçilir. Bir kalemde birçok günlük doz vardır. Doz seçicide yalnız hekiminizin söylediği dozu seçin.
• İğne uyluğun önüne, karına ya da üst kola deri altına yapılır.
• İlk kullanımdan önce hekiminiz ya da diyabet hemşireniz kalemin nasıl kullanılacağını gösterir.
• İleri yaşta doz değişmez.

Bu bilgiler kullanma talimatına dayanır.

Kalem adım adım nasıl kullanılır?

Aşağıdaki adımlar kullanma talimatındaki resimli anlatımın özetidir. İlk uygulamalarda talimattaki resimleri de birlikte okuyun.

Kalemi hazırlayın

1. Kalemi kontrol edin. Kalemin üzerindeki ismi ve renkli etiketi okuyun; doğru ilaç olduğundan emin olun.
2. Kalem kapağını çekerek çıkarın.
3. Yeni bir iğne takın. Tek kullanımlık yeni iğnenin kâğıt bandını çıkarın. İğneyi kaleme düz ve sıkı biçimde çevirerek takın.
4. İki kapağı da çıkarın. Dış iğne kapağını çıkarın ve saklayın; iğneyi sökerken gerekecek. İç iğne kapağını çıkarıp atın; geri takmaya çalışmayın, iğne elinize batabilir.

Her iğne için yeni bir iğne ucu kullanın. İğneyi bükmemeye ve zarar vermemeye dikkat edin.

Yeni kalemde akış kontrolü

Bu adım yalnız her yeni kalemle yapılan ilk iğneden önce yapılır. Kalem zaten kullanılıyorsa “Dozu seçin” adımına geçin.

1. Doz seçiciyi, akış kontrol simgesi belirteçle aynı çizgiye gelene kadar çevirin.
2. Kalemi iğne ucu yukarı bakacak şekilde tutun. Kartuştaki havanın üste toplanması için kartuşa parmağınızla hafifçe birkaç kez vurun.
3. İğne ucu yukarıdayken doz düğmesine, sıfır belirteçle aynı çizgiye gelene kadar basın. İğne ucunda bir damla ilaç görünmelidir.
4. Damla görünmezse bu adımları dört kez kadar tekrarlayın. Yine görünmezse iğneyi değiştirip bir kez daha deneyin. Hâlâ damla yoksa kalemi kullanmayın, yeni bir kalem kullanın.

Kalemi sert bir yere düşürdüyseniz ya da kalemde bir sorundan şüpheleniyorsanız yeni bir iğne takıp akışı yeniden kontrol edin.

Dozu seçin

1. Belirtecin sıfırla aynı çizgide olduğunu kontrol edin.
2. Doz seçiciyi, hekiminizin söylediği doz belirteçle aynı çizgiye gelene kadar çevirin. Rakamlar belirteçle tam aynı hizada olmalıdır.
3. Yanlış dozu seçtiyseniz doz seçiciyi ileri ya da geri çevirerek düzeltin. Geri çevirirken doz düğmesine basmayın; ilaç dışarı çıkabilir.

Doz seçerken klik seslerini saymayın; belirtece bakın. Ne kadar ilaç yapacağınızı ölçmek için kartuş üzerindeki çizgileri kullanmayın; bu çizgiler yeterince doğru değildir.

Doz seçici, sizin dozunuza gelmeden duruyorsa kalemde tam bir doz için yeterli ilaç kalmamıştır. Bu durumda dozun tamamını yeni bir kalemle yapın. Dozu eski ve yeni kalem arasında bölmeyi yalnız hekiminiz ya da hemşireniz size öğrettiyse yapın.

İğneyi yapın

1. İğneyi, hekiminizin ya da hemşirenizin gösterdiği gibi deriye batırın.
2. Doz düğmesine, sıfır belirteçle aynı çizgiye gelene kadar basın. Bu sırada diğer parmaklarınızla göstergeye ya da doz seçicinin yanlarına dokunmayın; iğne yarıda kalabilir.
3. Düğmeyi basılı tutun ve iğneyi deri altında en az 6 saniye bekletin. Böylece dozun tamamı verilir.
4. İğneyi çıkarın. İğne ucunda bir damla görmeniz normaldir ve dozu etkilemez.

İğneden sonra

1. İğneyi, dış iğne kapağının içine, iğneye ve kapağa elinizle dokunmadan sokun. İğne tamamen girince kapağı dikkatlice bastırarak kapatın.
2. İğneyi çevirerek sökün ve delinmeye dayanıklı bir atık kabına atın. Atık kabının nasıl atılacağını eczacınıza sorun.
3. Kalem kapağını takın. Kalemi iğnesi takılı saklamayın.
4. Kalem boşalınca iğnesiz olarak atın.

Kalemi hiç kimseyle paylaşmayın. İğneyi bir yakınınız yapıyorsa kullanılmış iğneyi atarken iğne batmamasına dikkat etmelidir.

Saklama

• Kullanmaya başlamadan önce buzdolabında, 2–8 °C arasında saklayın. Dondurmayın; dondurucu bölümden uzak tutun.
• Kullanmaya başladıktan sonra kalem 1 ay boyunca 30 °C’nin altındaki oda sıcaklığında ya da buzdolabında saklanabilir.
• Işıktan korumak için kullanmadığınız zaman kalem kapağını takılı tutun.
• İlaç berrak ve renksiz görünmüyorsa kullanmayın.
• Kalemi toz, kir ve sıvılardan uzak tutun. Yıkamayın, suya batırmayın; hafif deterjanlı nemli bir bezle silebilirsiniz.
• Çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın.

Bir dozu unutursanız

• Hatırladığınızda hemen yapın.
• Her zamanki iğne saatinizden bu yana 12 saatten fazla geçtiyse unuttuğunuz dozu atlayın; ertesi gün dozunuzu her zamanki gibi yapın.
• Unutulan dozu telafi etmek için çift doz yapmayın ve ertesi günün dozunu artırmayın.

Yan etkiler

En sık görülenler bulantı ve ishaldir; bunlar genellikle zamanla geçer (kullanma talimatı). Diğer olası yan etkiler ve size özel riskler hekim görüşmesinde konuşulur; ilacın kullanma talimatında da yazılıdır. Yan etkileri Türkiye Farmakovijilans Merkezi’ne 0 800 314 00 08 numaralı hattan da bildirebilirsiniz.

Bulantı ya da ishal olduğunda gün içinde yeterli sıvı için. İnsülin ya da sülfonilüre grubu bir ilaçla birlikte kullanıyorsanız şeker düşebilir; belirtiler ve yapılacaklar Şeker Düşmesi yazısındadır.

Tedavi süresince

• Hastaneye yattığınızda ya da başka bir hekime gittiğinizde liraglutid kullandığınızı söyleyin.
• Uyutularak yapılacak bir ameliyat planlanıyorsa hekiminize liraglutid kullandığınızı söyleyin.
• İlacı bırakırsanız kan şekeriniz yükselebilir.

Hekiminize danışmadan yeni bir ilaca başlamayın, kullandığınız ilaçları kesmeyin ve dozlarını değiştirmeyin.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Aşağıdakilerden biri olursa hekiminize başvurun:

• Karından sırta yayılan, geçmeyen şiddetli ağrı
• Geçmeyen kabızlıkla birlikte karında şişlik ve kusma
• Kusma ya da ishal nedeniyle yeterince sıvı içememe
• Sık tekrarlayan şeker düşmesi