Semaglutid (Ozempic) Tedavisi: Kalem Nasıl Kullanılır?

Semaglutid, tip 2 diyabette kan şekerini düşürmek için kullanılan, haftada bir kez deri altına yapılan bir iğne ilaçtır. Türkiye’de Ozempic adıyla bulunur (kullanma talimatı).

Bu yazı, hekiminiz semaglutid tedavisine karar verdiyse ilacın nasıl uygulandığını ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatır. Bu ilaç grubunun ortak özellikleri ve ileri yaşta dikkat edilecekler GLP-1 İlaçları yazısındadır.

Nasıl etki eder?

Semaglutid, yemekten sonra bağırsaktan salgılanan GLP-1 hormonunun etkisini taklit eder. Kan şekerini yalnız yüksek olduğunda düşürür ve kalp hastalıklarının önlenmesine yardım eder (kullanma talimatı). İştahı azalttığı için kilo kaybına da yol açar.

Tip 2 diyabeti olan ve kalp-damar riski yüksek 3.000’den fazla kişinin katıldığı bir çalışmada kalp krizi, inme ya da kalp-damar nedenli ölüm semaglutid alanların yüzde 6,6’sında, plasebo alanların yüzde 8,9’unda görüldü (EMA özeti).

Kimlere verilir?

Diyet ve egzersizin yetmediği tip 2 diyabetli yetişkinlerde kullanılır:

• Metformin kullanılamıyorsa tek başına
• Diğer şeker ilaçları (tabletler ya da insülin) yetmediğinde onlarla birlikte
• Bilinen kalp-damar hastalığı olanlarda kalp krizi ve inme gibi olayların riskini azaltmak için

Semaglutid insülin değildir; insülinin yerine kullanılmaz (kullanma talimatı). Diyet ve egzersiz planınıza devam etmeniz önemlidir.

Kimler kullanmamalı?

• İlaca alerjisi olanlar
• Kendisinde ya da ailesinde medüller tiroid kanseri olanlar
• Çoklu endokrin neoplazi tip 2 (MEN 2) adlı hastalığı olanlar
• Tip 1 diyabeti olanlar
• Son evre böbrek yetmezliği olanlar (önerilmez)

Tedavinin size uygun olup olmadığını hekiminiz değerlendirir.

Başlamadan önce

• İlaçlarınız — Kullandığınız bütün ilaçları hekiminize söyleyin. İnsülin ya da sülfonilüre grubu bir şeker ilacı kullanıyorsanız hekiminiz bunların dozunu azaltabilir ve kan şekerinizi ölçmenizi isteyebilir. Varfarin gibi bir kan sulandırıcı kullanıyorsanız daha sık kan testi gerekebilir.
• Gözleriniz — Diyabete bağlı göz hastalığınız varsa hekiminize söyleyin.
• Mideniz — Midenin geç boşalması (gastroparezi) gibi bir sorununuz varsa hekiminize söyleyin.

Tedavi nasıl düzenlenir?

• Haftada bir kez yapılır. Mümkünse her hafta aynı gün yapın; günün herhangi bir saatinde, yemekten bağımsız olarak yapılabilir.
• Düşük dozla başlanır. İlk dört hafta başlangıç dozu kullanılır, sonra hekiminiz dozu artırır; gerekirse bir kez daha artırabilir. Hekiminiz söylemedikçe dozu değiştirmeyin.
• Her dozun ayrı bir kalemi vardır. Bir kalemde dört haftalık doz bulunur. Dört doz yapıldıktan sonra kalemde ilaç görünse de kalem atılır.
• İğne uyluğun önüne, karına ya da üst kola deri altına yapılır.
• İlk kullanımdan önce hekiminiz ya da hemşireniz kalemin nasıl kullanılacağını gösterir.
• Kalemin doz sayacını okuyamıyorsanız kalemi tek başınıza kullanmayın; kalemi kullanmayı bilen ve iyi gören birinden yardım alın.
• Gerekirse iğne gününü değiştirebilirsiniz; son iğneden bu yana en az 3 gün geçmiş olmalıdır.
• İleri yaşta doz değişmez.
• Hangi gün iğne yaptığınızı hatırlamak için günü ve tarihleri kalem kutusundaki tabloya yazın.

Bu bilgiler kullanma talimatına dayanır.

Kalem adım adım nasıl kullanılır?

Aşağıdaki adımlar kullanma talimatındaki resimli anlatımın özetidir. İlk uygulamalarda talimattaki resimleri de birlikte okuyun.

Kalemi hazırlayın

1. Kalemi kontrol edin. Kalemin adını ve renkli etiketini okuyun; doğru ilaç ve doğru doz kalemi olduğundan emin olun. Birden fazla iğne ilaç kullanıyorsanız bu özellikle önemlidir.
2. Kalem kapağını çıkarın. Pencereden bakın: ilaç berrak ve renksiz olmalıdır. Bulanık ya da renkliyse kullanmayın.
3. Yeni bir iğne alın. Kâğıt şeridi ve dış iğne kapağını hasar için kontrol edin; hasarlıysa başka bir iğne kullanın. Kâğıt şeridi sıyırın.
4. İğneyi takın. İğneyi kaleme düz olarak itin ve sıkı oluncaya kadar çevirin.
5. İki kapağı da çıkarın. Dış iğne kapağını çıkarın ve saklayın; iğneyi sökerken gerekecek. İç iğne kapağını çıkarıp atın; geri takmaya çalışmayın, iğne elinize batabilir.

Her iğne için yeni bir iğne ucu kullanın. İğneyi, iğne yapmaya hazır olmadan takmayın. Eğilmiş ya da hasarlı iğneyi kullanmayın.

Yeni kalemde akış kontrolü

Bu adım yalnız her yeni kalemle yapılan ilk iğneden önce yapılır. Kalem zaten kullanılıyorsa “Dozu seçin” adımına geçin.

1. Doz seçiciyi, sıfırı geçerek akış kontrol simgesi doz ibresiyle aynı hizaya gelene kadar çevirin.
2. Kalemi iğne ucu yukarı bakacak şekilde tutun. Doz sayacı sıfıra dönene kadar doz düğmesine basılı tutun. İğne ucunda bir damla ilaç görünmelidir.
3. Damla görünmezse bu adımı 6 kez kadar tekrarlayın. Yine görünmezse iğneyi değiştirip bir kez daha deneyin. Hâlâ damla yoksa kalemi kullanmayın, yeni bir kalem kullanın.

Dozu seçin

Doz seçiciyi, doz sayacı durup kaleminizin dozunu gösterene kadar çevirin. Doz sayacındaki rakam doz ibresiyle tam aynı hizada olmalıdır. Kalemin çıkardığı tıklama seslerini saymayın; doz sayacına bakın.

İğneyi yapın

1. İğneyi, hekiminizin ya da hemşirenizin gösterdiği gibi deriye batırın.
2. Doz sayacını görebildiğinizden emin olun; parmaklarınızla üzerini kapatmayın.
3. Doz düğmesine basın ve basılı tutun. Doz sayacının sıfıra dönmesini izleyin; bir tık sesi duyabilirsiniz.
4. Düğmeyi basılı tutarken ve iğne derideyken yavaşça 6’ya kadar sayın. İğneyi erken çıkarırsanız dozun tamamı verilmemiş olabilir.
5. İğneyi deriden çıkarın, sonra düğmeyi bırakın. İğne yerinde kan görürseniz hafifçe bastırın.

İğneden sonra iğne ucunda bir damla görmeniz normaldir. Düğmeye bastığınız hâlde doz sayacı sıfıra dönmediyse iğne tıkalı olabilir ve ilaç verilmemiştir; iğneyi değiştirip baştan başlayın.

İğneden sonra

1. İğneyi, düz bir yüzeyde duran dış iğne kapağının içine, kapağa elinizle dokunmadan sokun. Kapak iğneyi örtünce iyice bastırın.
2. İğneyi çevirerek sökün ve delinmeye dayanıklı bir atık kabına atın. Atık kabının nasıl atılacağını eczacınıza sorun.
3. İlacı ışıktan korumak için kalem kapağını takın. Kalemi iğnesi takılı saklamayın.
4. Kalem boşalınca iğnesiz olarak atın.

Kalemi ve iğneleri hiç kimseyle paylaşmayın. İğneyi bir yakınınız yapıyorsa kullanılmış iğneyi tutarken iğne batmamasına dikkat etmelidir.

Saklama

• Kullanmaya başlamadan önce buzdolabında, 2–8 °C arasında saklayın. Dondurmayın; dondurucu bölümden uzak tutun.
• Kullanmaya başladıktan sonra kalem 6 hafta boyunca 30 °C’nin altındaki oda sıcaklığında ya da buzdolabında saklanabilir.
• Donmuş ya da doğrudan güneş ışığında kalmış kalemi kullanmayın. Kalemi arabada ya da çok sıcak veya çok soğuk bir yerde bırakmayın.
• Kalemi düşürdüyseniz yeni bir iğne takıp akışı kontrol edin.
• Çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın.

Bir dozu unutursanız

• İğne gününüzden bu yana 5 gün ya da daha az geçtiyse hatırladığınızda hemen yapın. Sonraki dozu her zamanki gününde yapın.
• 5 günden fazla geçtiyse unuttuğunuz dozu atlayın. Sonraki dozu her zamanki gününde yapın.
• Unutulan dozu telafi etmek için çift doz yapmayın.

Yan etkiler

En sık görülenler bulantı ve ishaldir; bunlar genellikle zamanla geçer (kullanma talimatı). Diğer olası yan etkiler ve size özel riskler hekim görüşmesinde konuşulur; ilacın kullanma talimatında da yazılıdır. Yan etkileri Türkiye Farmakovijilans Merkezi’ne 0 800 314 00 08 numaralı hattan da bildirebilirsiniz.

Bulantı ya da ishal olduğunda gün içinde yeterli sıvı için. İnsülin ya da sülfonilüre grubu bir ilaçla birlikte kullanıyorsanız şeker düşebilir; belirtiler ve yapılacaklar Şeker Düşmesi yazısındadır.

Tedavi süresince

• Hastaneye yattığınızda ya da başka bir hekime gittiğinizde semaglutid kullandığınızı söyleyin.
• Uyutularak yapılacak bir ameliyat planlanıyorsa hekiminize semaglutid kullandığınızı söyleyin.
• İlacı bırakırsanız kan şekeriniz yükselebilir.

Hekiminize danışmadan yeni bir ilaca başlamayın, kullandığınız ilaçları kesmeyin ve dozlarını değiştirmeyin.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Aşağıdakilerden biri olursa hekiminize başvurun:

• Karından sırta yayılan, geçmeyen şiddetli ağrı
• Görmenizde değişiklik
• Geçmeyen kabızlıkla birlikte karında şişlik ve kusma
• Kusma ya da ishal nedeniyle yeterince sıvı içememe
• Sık tekrarlayan şeker düşmesi