Romosozumab (Evenity) Tedavisi: Nasıl Uygulanır, Nelere Dikkat Edilir?

Romosozumab, kırık riski yüksek olan, menopoz sonrası kadınlarda kemik erimesini tedavi etmek için kullanılan bir iğne ilaçtır. Türkiye’de Evenity adıyla bulunur (kullanma talimatı).

Bu yazı, hekiminiz romosozumab tedavisine karar verdiyse ilacın nasıl uygulandığını ve nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatır. Kemik erimesinin kendisi ve diğer tedaviler Kemik Erimesi yazısındadır.

Nasıl etki eder?

Vücutta sklerostin adlı bir protein kemik yapımını frenler. Romosozumab bu proteine bağlanıp etkisini engeller; böylece hem yeni kemik yapımını artırır hem de var olan kemiğin yıkımını yavaşlatır (kullanma talimatı). Bu çift etki, onu yalnız kemik yıkımını yavaşlatan ilaçlardan ayırır (NOGG kılavuzu).

Kırılganlık kırığı geçirmiş, kemik erimesi olan kadınlarda yapılan bir çalışmada 12 ay romosozumab ve ardından tablet alanlarda iki yıl içinde yeni omurga kırıkları yalnız tablet alanlara göre yüzde 48, kalça kırıkları yüzde 38 daha az görüldü (Saag ve ark. çalışması, 2017).

Kimlere verilir?

Romosozumab, kemik yapımını artıran (anabolik) yeni nesil ilaçlardandır. Kırık riski çok yüksek olan, menopoz sonrası kadınlarda, özellikle omurga kırığı varsa ilk tedavi olarak düşünülebilir (NOGG kılavuzu). Çok yüksek riske örnekler şunlardır:

• Son iki yıl içinde omurga kırığı geçirmek ya da iki veya daha fazla omurga kırığı
• Kemik yoğunluğu ölçümünde T skorunun −3,5 ya da daha düşük olması
• Üç ay ya da daha uzun süre yüksek dozda kortizon kullanmak
• Yakın zamanda geçirilen bir kırılganlık kırığıyla birlikte birden fazla risk etkeni

Tedavinin size uygun olup olmadığına, kırık riskinizi ve kalp-damar riskinizi birlikte değerlendirerek uzman hekim karar verir.

Tedavi nasıl düzenlenir?

• Bir doz iki iğnedir. Kutuda iki kullanıma hazır enjektör vardır; bir dozda ikisi art arda, iki farklı noktaya yapılır.
• Ayda bir kez, 12 ay boyunca uygulanır.
• İlaç deri altına yapılır.
• Tedaviyi kemik erimesinde deneyimli bir uzman hekim başlatır ve izler.
• Tedaviden önce ve tedavi boyunca, hekiminizin önerdiği şekilde kalsiyum ve D vitamini alırsınız.
• İleri yaşta ve böbrek yetmezliğinde doz değişmez.
• İğneyi uygun eğitim almış bir kişi yapar. İğneyi bir yakınınız ya da siz yapacaksanız, önce nasıl yapılacağının gösterilmesi gerekir.

Bu bilgiler kullanma talimatına ve Avrupa İlaç Ajansı’nın ürün bilgisine dayanır (EMA ürün bilgisi).

Kimler kullanmamalı?

• Kanında kalsiyum düşük olanlar (kalsiyum önce düzeltilir)
• İlaca alerjisi olanlar
• Daha önce kalp krizi ya da inme geçirmiş olanlar

Tedavinin size uygun olup olmadığını hekiminiz değerlendirir.

Başlamadan önce

• Diş muayenesi — Hekiminiz tedaviden önce diş muayenesi isteyebilir.
• Böbrek hastalığı — Ağır böbrek hastalığınız varsa ya da diyalize giriyorsanız hekiminize söyleyin.
• İlaçlarınız — Kullandığınız bütün ilaçları, reçetesiz olanlar dahil, hekiminize söyleyin.

İğne adım adım nasıl yapılır?

Aşağıdaki adımlar kullanma talimatındaki resimli anlatımın özetidir. İlk uygulamalarda talimattaki resimleri de birlikte okuyun.

Hazırlık

1. İki enjektörü kutudan çıkarın. Enjektörü gövdesinden (ilacın bulunduğu hazneden) tutun. Piston çubuğundan ya da gri iğne kapağından tutmayın; kapağı henüz çıkarmayın.
2. En az 30 dakika oda sıcaklığında bekletin. Sıcak su, mikrodalga fırın gibi bir ısı kaynağıyla ısıtmayın. Güneşte bırakmayın, çalkalamayın ve yeniden buzdolabına koymayın.
3. İlacı kontrol edin. İlaç berrak, renksiz ya da açık sarı olmalıdır. Bulanıksa, rengi değişmişse, içinde parçacık varsa, enjektörde çatlak ya da kırık varsa, gri kapak yoksa ya da son kullanma tarihi geçmişse kullanmayın. Sert bir yüzeye düşen enjektörü, kırık görünmese de kullanmayın.
4. Ellerinizi sabun ve suyla yıkayın. Temiz, iyi aydınlatılmış bir yüzeye şunları koyun: iki enjektör, iki alkollü mendil, iki parça pamuk ya da gazlı bez, iki yara bandı ve delici atık kabı.

İğne yeri

• İğneyi bir yakınınız yapıyorsa — Uyluk, karın ya da üst kolun dış yüzü kullanılabilir.
• İğneyi kendiniz yapıyorsanız — Uyluk ya da karın kullanılır.
• Karında göbeğin çevresindeki 5 cm’lik alana iğne yapılmaz.
• İki iğneyi iki ayrı bölgeye yapın. Aynı bölgeyi kullanacaksanız ikinci iğneyi birinciden farklı bir noktaya yapın.
• Hassas, morarmış, kızarık, sertleşmiş, yara izi ya da çatlak olan deriye iğne yapmayın.
• Bölgeyi alkollü mendille silin ve kurumasını bekleyin. Sonra bu bölgeye dokunmayın.

Enjeksiyon

1. Gri iğne kapağını düz çekerek çıkarın. Kapağı bükmeyin ve yeniden takmayın. İğnenin ucunda bir damla sıvı görmeniz normaldir.
2. Deriyi başparmağınızla diğer parmaklarınız arasında sıkıştırarak yaklaşık 5 cm genişliğinde sıkı bir alan oluşturun. İğne bitene kadar deriyi bırakmayın.
3. İğneyi 45 ile 90 derece arasında bir açıyla deriye batırın. Batırırken parmağınızı piston çubuğunun üzerine koymayın.
4. Piston çubuğunu yavaş ve sabit bir basınçla, durana kadar sonuna kadar itin.
5. Başparmağınızı serbest bırakın ve enjektörü nazikçe çıkarın. Enjektörün haznesi boş olmalıdır. Haznede ilaç kaldıysa tam doz yapılmamıştır; hekiminize ya da hemşirenize haber verin.
6. İğne yerinde kan varsa pamuk ya da gazlı bezle bastırın, ovmayın. Gerekirse yara bandı yapıştırın.
7. Kullanılmış enjektörü ve kapağını delici atık kabına atın. Ev çöpüne atmayın, yeniden kullanmayın. Atık kabını çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın; dolunca nasıl atılacağını eczacınıza sorun.
8. İkinci enjektörle bütün adımları, farklı bir noktada tekrarlayın. İki enjektör birlikte bir dozdur.

Saklama

• Buzdolabında, 2–8 °C arasında ve ışıktan korumak için kendi kutusunda saklayın.
• Dondurmayın; donmuş enjektörü kullanmayın. Çalkalamayın.
• Gerekirse kendi kutusunda, 25 °C’ye kadar oda sıcaklığında 30 güne kadar saklanabilir. Oda sıcaklığında 30 günü dolduran enjektör atılır.
• Arabanın torpidosu ya da bagajı gibi çok sıcak ya da çok soğuk yerlerde bırakmayın.
• Çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklayın.

Bir dozu kaçırırsanız

Hekiminizle en kısa sürede iletişime geçin. Kaçırılan doz yapılabilecek ilk fırsatta uygulanır; bir sonraki doz bundan en az bir ay sonra yapılır (EMA ürün bilgisi). Kaçırılan dozu telafi etmek için çift doz yapılmaz.

Yan etkiler

En sık görülen yan etkiler soğuk algınlığı, eklem ağrısı, baş ağrısı ve iğne yerinde kızarıklık ya da ağrıdır (kullanma talimatı). Diğer olası yan etkiler ve size özel riskler hekim görüşmesinde konuşulur; ilacın kullanma talimatında da yazılıdır. Tedavi sırasında beklemediğiniz bir belirti olursa hekiminize, eczacınıza ya da hemşirenize söyleyin. Yan etkileri Türkiye Farmakovijilans Merkezi’ne 0 800 314 00 08 numaralı hattan da bildirebilirsiniz.

Tedavi süresince

• Ağız ve diş temizliğinize dikkat edin, diş kontrollerinizi aksatmayın. Protez kullanıyorsanız ağzınıza iyi oturduğundan emin olun.
• Diş tedavisi ya da diş çekimi olacaksanız diş hekiminize romosozumab kullandığınızı söyleyin.
• Hastaneye yattığınızda ya da başka bir hekime gittiğinizde bu ilacı kullandığınızı söyleyin.
• İğne tarihlerinizi takvime yazın.

12 ay bittikten sonra

Romosozumab en fazla 12 ay kullanılır. İlaç bırakıldığında etkisi zamanla kaybolur. Kazanılan kemiğin korunması için ara vermeden kemik yıkımını yavaşlatan bir ilaca geçilir (EMA ürün bilgisi; NOGG kılavuzu). Bu geçişi hekiminiz tedavinin başında planlar. Son iğneden sonra kontrol randevunuzu kaçırmayın.

Hekiminize danışmadan yeni bir ilaca başlamayın, kullandığınız ilaçları kesmeyin ve dozlarını değiştirmeyin.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Kaslarda kasılma ya da kramp, parmaklarda ya da ağız çevresinde uyuşma varsa
• Uyluk, kalça ya da kasıkta yeni başlayan bir ağrı varsa
• Diş kaybı, diş etinde ağrı ya da şişlik, ağızda iyileşmeyen yara ya da akıntı varsa: diş hekiminize de başvurun
• Bir dozu kaçırdıysanız
• İğne yerinde geçmeyen kızarıklık ya da şişlik varsa