Uzun Süreli Mide Koruyucu Kullanımı

“Mide koruyucu” diye bilinen ilaçların çoğu, mide asidini azaltan proton pompası inhibitörleridir (omeprazol, lansoprazol, pantoprazol, esomeprazol gibi). Mide ülseri, reflü ve mide yanmasının tedavisinde etkilidir. Bazı kişilerde, örneğin uzun süre romatizma ilacı ya da kortizon kullananlarda, mide kanamasını önlemek için gereklidir.

Sorun, bu ilaçların çoğu zaman başlandığı nedenin ortadan kalkmasından sonra da yıllarca sürmesidir.

Uzun süreli kullanımın riskleri

Amerikan Geriatri Derneği’nin Beers ölçütleri, uzun süreli kullanımla ilişkili riskler arasında şunları sayar:

• Clostridioides difficile denen bakterinin yaptığı ağır ishal
• Zatürre
• Kemik kaybı ve kırıklar

Beers ölçütleri bu nedenle, yüksek riskli kişiler ya da sürekli kullanımı gerektiren özel durumlar dışında, bu ilaçların sekiz haftadan uzun düzenli kullanımından kaçınılmasını önerir. Özel durumlar arasında ağızdan kortizon ya da sürekli romatizma ilacı kullanmak, yemek borusunda ağır iltihap ve Barrett yemek borusu sayılır.

İngiltere’nin B12 eksikliği kılavuzu (NICE NG239) da mide koruyucuları B12 eksikliği riskini artıran ilaçlar arasında sayar. Ayrıntılar Vitamin ve Besin Takviyeleri yazısındadır.

Hâlâ gerekli mi?

Kullandığınız mide koruyucu için hekiminize şu soruları sorun:

• Bu ilaç neden başlandı?
• O neden hâlâ geçerli mi?
• Ne kadar süre daha kullanmam gerekiyor?
• Dozu azaltılabilir mi, gerektiğinde alınabilir mi?

Azaltmak ya da bırakmak

Kanada’da hazırlanmış bir ilaç azaltma kılavuzu (Farrell ve ark., 2017) bu konuda yol gösterir. Kılavuz, mide yanması, hafif-orta reflü ya da yemek borusu iltihabı için en az dört hafta tedavi almış ve yakınmaları geçmiş erişkinlerde ilacın azaltılmasını önerir. Azaltma üç şekilde olabilir: dozu düşürmek, ilacı bırakmak ya da yalnız yakınma olduğunda almak.

Kılavuz bu önerinin şu kişiler için geçerli olmadığını belirtir:

• Barrett yemek borusu olanlar
• Ağır yemek borusu iltihabı olanlar
• Daha önce kanayan mide ya da bağırsak ülseri geçirmiş olanlar

Mide koruyucuyu kendi başınıza bırakmayın; bırakma planını hekiminizle birlikte yapın. Kan sulandırıcı ya da romatizma ilacı kullanıyorsanız mide koruyucu sizin için gerekli olabilir. İlaçlarınızı hekiminize danışmadan başlamayın, kesmeyin ve dozunu değiştirmeyin.

Mide yanmasını azaltmak için

• Akşam yemeğini yatmadan birkaç saat önce yiyin.
• Yatağın baş tarafını biraz yükseltin.
• Gece yakınmalarınızı artıran yiyecek ve içecekleri azaltın.
• Sigara içiyorsanız bırakın.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Yutma güçlüğü ya da lokmanın takılması
• İstemeden kilo kaybı
• Sürekli kusma
• Kansızlık
• İlaç azaltıldıktan sonra geri dönen ve geçmeyen yakınmalar