Baston ve Yürüteç: Doğru Seçim ve Doğru Kullanım

Baston ve yürüteç gibi yürüme yardımcıları, dayanma yüzeyini genişleterek dengeyi artırır, zayıf ya da ağrılı bacaktan yükü alır ve kişinin daha çok hareket etmesini ve bağımsızlığını korumasını sağlar.

Bu araçlar yanlış seçildiğinde ya da ayarlandığında yeterince işe yaramaz. Yürüme yardımcısı kullananların çoğuna aracın nasıl kullanılacağı hiç öğretilmemiştir; kullanılan araçların önemli bir kısmı uygunsuz, hasarlı ya da yanlış yüksekliktedir (Bradley ve Hernandez derlemesi, 2011).

Baston mu, yürüteç mi?

Hangi aracın uygun olduğu kas gücüne, dayanıklılığa, dengeye, zihinsel duruma ve kişinin yaşadığı ortama göre değişir. Genel olarak:

• Baston — Zayıf ya da ağrılı bacaktan yükü alır, dayanma yüzeyini genişletir ve zemin hakkında el yoluyla bilgi verir. Dengesi görece iyi olan, bir bacağı ağrıyan ya da zayıf olan kişiler için uygundur.
• Yürüteç — Bacaklarında güçsüzlük ya da belirgin denge sorunu olan kişilerde dengeyi daha çok artırır ve ağırlığın bir kısmını taşır. Yürüteç kullanmak bastondan daha çok dikkat ister ve merdivende kullanılması zordur.

Doğru aracı seçmek için hekiminize ya da bir fizyoterapiste danışın. Araç reçeteyle yazıldığında da kullanımının gösterilmesini isteyin.

Doğru yükseklik

Bastonun ya da yürütecin tutma yeri, kişi dik durup kollarını yanlarına gevşek bıraktığında bilek kıvrımı hizasında olmalıdır (Bradley ve Hernandez derlemesine göre). Bu yükseklikte bastonu tutarken dirsek hafifçe bükülür.

• Yüksekliği, her gün giydiğiniz ayakkabılarla ayarlayın.
• Ayarlanabilir bastonlarda kilitleme düğmesinin tam oturduğunu kontrol edin.

Baston hangi elde tutulur?

Baston ağrıyan ya da zayıf bacağın karşı tarafındaki elde tutulur. Yürürken baston, ağrıyan bacakla birlikte ileri atılır. Böylece ağrılı bacağa binen yükün bir kısmını baston alır.

Bastonu ağrıyan bacakla aynı taraftaki elde tutmak doğru değildir.

Merdivende

Merdivende tırabzana tutunun. Çıkarken önce sağlam bacakla, inerken önce ağrıyan bacakla ve bastonla adım atmak işi kolaylaştırır. Merdiven kullanmanız gerekiyorsa bunu bir fizyoterapistle birlikte çalışın.

Bakım ve güvenlik

• Bastonun ve yürütecin lastik uçlarını düzenli kontrol edin; aşınmış uç kayar ve değiştirilmelidir.
• Tekerlekli yürüteçlerde frenlerin çalıştığından emin olun; oturmadan önce frenleri kilitleyin.
• Evde yürütecin rahatça geçebileceği yollar açın; halıları kaldırın, kabloları toplayın.
• Aracı yalnız dışarıda değil, hekiminiz ya da fizyoterapistiniz önerdiyse evde de kullanın.
• Kötü havada ve kaygan zeminde daha dikkatli olun.

Evinizi düşmelere karşı güvenli hale getirmenin yolları Evde Güvenli Yaşam İçin Bir Rehber yazısındadır. Kireçlenmede yürüme yardımcıları tedavinin bir parçası olabilir (NICE kılavuzuna göre); ayrıntılar Kireçlenme ve Diz Ağrısı yazısındadır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Yürürken dengenizin bozulduğunu ya da düşmekten korktuğunuzu hissediyorsanız
• Aracınızı kullanırken omuz, bilek ya da elde ağrı başladıysa
• Aracınız artık size yetmiyormuş gibi geliyorsa ya da son bir yılda düştüyseniz

Düşme riskinin değerlendirilmesi Düşmelerden Korunma rehberinde anlatılıyor.