Evde Güvenli Yaşam İçin Bir Rehber

İleri yaştaki kişiler zamanlarının büyük bölümünü evde geçirir ve kazaların önemli bir kısmı da evde olur. Birkaç küçük düzenleme; düşmeleri, zehirlenmeleri ve yangınları önleyebilir, bir acil durumda yardımın daha çabuk gelmesini sağlayabilir. Evi oda oda gözden geçirmek için yazdırılabilir bir liste: Evde güvenlik kontrol listesi.

Düşmelere karşı

Düşmeler ileri yaşta yaralanmaların başlıca nedenlerindendir. Ayrıntılı kontrol listesi Düşmelerden Korunma rehberindedir; en önemli adımlar şunlardır:

• Yatak odasından tuvalete giden yolu gece lambasıyla aydınlatın.
• Kayan halıları kaldırın, yerde kablo bırakmayın.
• Banyoya kaydırmaz paspas ve tutunma barı taktırın.
• Evde de arkası kapalı, kaymayan tabanlı ayakkabı giyin.
• Sık kullandığınız eşyaları kolay ulaşılır bir yükseklikte tutun; sandalyeye ya da tabureye çıkmayın.

Soba, şofben ve karbonmonoksit

Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve tatsız zehirli bir gazdır. Bacası iyi çekmeyen soba, şofben ya da kombilerden sızar. Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı ve halsizlikle başlar; uyku hali yaptığı için çoğu zaman fark edilmez ve kısa sürede bilinç kaybına yol açabilir. Sağlık Bakanlığı şu önlemleri önerir:

• Soba, şofben ve kombileri her yıl bakıma aldırın; bacaları düzenli temizletin.
• Sobanın yandığı odada uyumayın; ısıtıcıları yatmadan önce tamamen söndürün.
• Lodoslu havalarda soba ve bacalı ısıtıcıları yakmayın.
• Havalandırma menfezlerini hiçbir nedenle kapatmayın.
• Aspiratör, kombi ve şofbeni aynı bacaya bağlatmayın.

Yakıtla çalışan bir ısıtıcı kullanıyorsanız bir karbonmonoksit dedektörü taktırmak ek bir güvence sağlar.

Yangın ve elektrik

• Ocakta yemek varken mutfaktan ayrılmayın. Unutkanlık başladıysa zaman ayarlı ocak ya da otomatik kapanan cihazlar düşünülebilir.
• Uzatma kablolarını ve çoklu prizleri aşırı yüklemeyin; yıpranmış kabloları değiştirin.
• Elektrikli ısıtıcıları perde, yatak örtüsü ve koltuklardan uzak tutun.
• Yatakta sigara içmeyin.
• Mutfakta küçük bir yangın söndürücü ve evde duman dedektörü bulundurmak iyi bir önlemdir.

Sıcak su, sıcak hava, soğuk hava

İleri yaşta cilt incelir ve sıcaklık hissi azalabilir; bu yüzden sıcak su ve ısıtıcılar yanıklara yol açabilir. Şofben ya da termosifonun sıcaklığını çok yüksek ayarlamayın ve suyun sıcaklığını elinizle değil dirseğinizle kontrol edin.

İleri yaşta vücudun ısıyı dengeleme yeteneği ve susama hissi zayıflar; kalp ve böbrek hastalıkları ile idrar söktürücü gibi bazı ilaçlar sıcağa dayanıklılığı daha da azaltır. Sıcak havalarda susamasanız bile düzenli su için (sıvı kısıtlamanız varsa hekiminize danışın), günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmayın, evi serin tutun ve yalnız yaşıyorsanız bir yakınınızın gün içinde sizi aramasını isteyin. Kışın ise evin yeterince ısınmasına ve kat kat giyinmeye dikkat edin.

Deprem ve acil durum hazırlığı

Türkiye bir deprem ülkesidir. AFAD, afetten sonraki ilk 72 saatte yardım ekipleri ulaşana kadar kullanılmak üzere her evde bir afet ve acil durum çantası bulunmasını önerir; çanta evdeki ileri yaştaki kişilerin ihtiyaçlarını da içermelidir. Böyle bir kişinin çantasında şunlar olmalıdır:

• Birkaç günlük düzenli ilaçlar ve güncel ilaç listesi
• Yedek gözlük, işitme cihazı pili, takma diş kabı
• Kimlik ve önemli belgelerin fotokopileri
• Su, dayanıklı yiyecekler, düdük, el feneri, battaniye

Dolap, kitaplık ve ağır eşyaları duvara sabitletin. Yatağın üzerinde ağır tablo ya da raf bulunmasın.

Acil durumda yardım çağırabilmek

• Telefonu evin içinde de üzerinizde, örneğin bir cepte taşıyın; düştüğünüzde ona ulaşabilmeniz gerekir.
• Acil numaraları ve yakınlarınızın numaralarını büyük harflerle yazıp telefonun yanına koyun.
• Güncel ilaç listenizi ve hastalıklarınızı buzdolabının kapağı gibi görünür bir yere asın; acil ekipler için değerlidir.
• Yalnız yaşıyorsanız bir komşunuza ya da yakınınıza yedek anahtar bırakın ve her gün belli bir saatte haberleşme alışkanlığı edinin.
• Düşme riski yüksekse bir acil çağrı cihazı düşünülebilir.

Kapıya ve telefona gelen dolandırıcılar

Kapınıza gelen ve kendini sayaç okuyucu, belediye görevlisi ya da bir yakınınızın tanıdığı olarak tanıtan birini, kimliğini doğrulamadan eve almayın. Şüphelendiğinizde kapıyı açmayın; bir yakınınıza ya da 112’ye haber verin. Telefonla para, altın ya da banka şifresi isteyen kişiler de dolandırıcı olabilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Evde düştüyseniz, sık baş dönmesi yaşıyorsanız ya da unutkanlık nedeniyle ocağı açık bırakmak gibi olaylar yaşanmaya başladıysa hekiminize başvurun; kişinin evde güvenle yaşaması için hangi desteklere ihtiyaç olduğu birlikte değerlendirilebilir.

Yangında, düştükten sonra kalkamama durumunda ve yaralanmada da 112’yi arayın.