Evde Tansiyon Ölçümü: Doğru Ölçmek İçin

Muayenehanedeki tek bir ölçüm tansiyonun gün içindeki değişimini göstermez. Bazı kişilerde tansiyon hekim yanında yükselir, bazılarında ise evde yüksekken muayenede normal çıkar. Evde doğru yöntemle yapılan ölçümler, hekiminizin tedavi kararını daha sağlam bir temele oturtur.

Ancak yanlış yöntemle yapılan ölçüm yanıltıcı olabilir. Kahveden hemen sonra, konuşurken ya da manşon küçükken ölçülen tansiyon gerçekte olduğundan farklı çıkar.

Cihaz seçimi

• Koldan (dirsek üstünden) ölçen otomatik bir cihaz tercih edin. Bilekten ölçen cihazlar, bileğin kalp hizasında tutulmasına çok duyarlıdır.
• Cihazın ölçüm doğruluğu bağımsız olarak test edilmiş olmalıdır. Satın almadan önce eczacınıza ya da hekiminize sorun.
• Manşon kolunuza uygun boyda olmalıdır. Kolu kalın olan kişilerde küçük manşon tansiyonu yüksek gösterir; gerekirse büyük boy manşon alınır.
• Cihazınızı zaman zaman hekim ya da hemşirenin ölçümüyle karşılaştırın; büyük fark varsa cihazın kontrolü gerekir.

Düzensiz kalp ritminiz (atriyal fibrilasyon) varsa otomatik cihazlar yanlış sonuç verebilir; nasıl ölçmeniz gerektiğini hekiminize sorun.

Ölçümden önce

• Son 30 dakika içinde kahve, çay gibi kafeinli içecekler içmeyin, sigara içmeyin ve egzersiz yapmayın.
• Tuvalete gidin; dolu mesane tansiyonu yükseltebilir.
• Sessiz bir yerde, sırtınız desteklenmiş biçimde oturun ve 3–5 dakika dinlenin.
• Ayaklarınız yere düz bassın, bacak bacak üstüne atmayın.

Ölçüm sırasında

• Manşonu çıplak kolunuza, dirseğin biraz üstüne takın; kıyafetin üstünden ölçmeyin.
• Kolunuzu bir masaya koyun; manşonun ortası kalp hizasında olsun.
• Ölçüm sırasında konuşmayın ve hareket etmeyin.
• Bir ya da iki dakika arayla iki ölçüm yapın ve ikisini de yazın.

Kaç gün, kaç kez?

Tansiyonunuzu değerlendirmek için evde şu düzende ölçün (NICE önerisi): her seferinde oturarak, en az bir dakika arayla iki ölçüm; günde iki kez, tercihen sabah ve akşam; en az 4 gün, ideal olarak 7 gün. İlk günün ölçümleri hesaba katılmaz ve kalan ölçümlerin ortalaması alınır.

Sabah ölçümünü tansiyon ilacınızı almadan önce yapın. Tedavi altındaysanız ne sıklıkla ölçmeniz gerektiğini hekiminiz belirler; her gün defalarca ölçmek genellikle gerekmez.

Sonuçları nasıl yazmalı?

Her ölçümün tarihini, saatini, büyük ve küçük tansiyonu ve nabzı bir deftere ya da tabloya yazın. Baş dönmesi, baş ağrısı ya da ilaç değişikliği gibi notları yanına ekleyin. Cihazın hafızası varsa bu da işe yarar, ama yazılı liste hekim görüşmesinde daha kolay okunur. Yazdırıp doldurabileceğiniz bir haftalık tablo: Kan basıncı takip formu. Bir ay boyunca kendi takibiniz için: Kan basıncı takip defteri.

İleri yaşta tansiyon kaç olmalı?

Herkes için geçerli tek bir tedavi hedefi yoktur. Hekiminiz yaşınızın yanında diğer hastalıklarınızı, ilaçlarınızı, günlük yaşamınızı ve ayağa kalkınca baş dönmesi olup olmadığını da dikkate alır. Evde ölçülen ortalamanın 135/85 mmHg ya da üzerinde olması yüksek tansiyonu düşündürür (NICE kılavuzuna göre); bu tanı eşiği, tedavi alan herkesin hedefi demek değildir. Kendi hedefinizi hekiminizle konuşun.

İleri yaşta dikkat edilecekler

İleri yaşta tansiyon ayağa kalkınca belirgin biçimde düşebilir. Ayağa kalkınca baş dönmesi, sersemlik ya da düşme yaşıyorsanız, oturarak yapılan ölçümlerin yanında ayakta ölçüm de gerekebilir. Bu ölçümün nasıl yapılacağı Ayağa Kalkınca Baş Dönmesi yazısındadır.

Evde ölçülen değerler düşük görünse bile tansiyon ilacınızı kendi başınıza azaltmayın ya da kesmeyin; yüksek görünse bile doz artırmayın. Hekiminize danışmadan yeni bir ilaca başlamayın, kullandığınız ilaçları kesmeyin ve dozlarını değiştirmeyin.

Tansiyon yüksek çıkınca evde ne yapmalı?

Belirtiniz yoksa sakin bir yerde dinlenip doğru yöntemle yeniden ölçün; değeri ve o sırada nasıl hissettiğinizi yazın. Tansiyonu hızla düşürmek için kendi başınıza ek ilaç almayın. Tek bir ölçümle tedavi değişmez; tekrarlayan yüksek değerleri hekiminiz değerlendirir.

Büyük tansiyon 180 mmHg veya küçük tansiyon 120 mmHg ve üzerindeyse belirgin yükseklik vardır (NICE kılavuzuna göre). Tekrar ölçümde de bu düzeydeyse, belirti olmasa bile gecikmeden sağlık kuruluşuna ulaşın (Amerikan Kalp Derneği bilgisi). Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya konuşma bozukluğu gibi yeni belirtiler varsa tekrar ölçüm için beklemeden 112’yi arayın.

Ne zaman hekime başvurmalı?

• Evdeki ölçümleriniz tekrar tekrar yüksek çıkıyorsa
• Ölçümleriniz düşük çıkıyor ve baş dönmesi, halsizlik ya da düşme yaşıyorsanız
• Yeni bir ilaca başladıktan sonra değerleriniz belirgin biçimde değiştiyse